سمپاتکتومی یکی از روشهای درمانی تخصصی است که با هدف کنترل برخی اختلالات سیستم عصبی سمپاتیک انجام میشود. این روش بیشتر برای درمان تعریق بیشازحد، برخی دردهای مزمن و اختلالات عروقی کاربرد دارد و در مواردی که درمانهای دارویی مؤثر نباشند، مورد توجه قرار میگیرد. آشنایی با نحوه انجام، کاربردها و نتایج سمپاتکتومی به بیماران کمک میکند با آگاهی بیشتری درباره این روش تصمیمگیری کنند.
سمپاتکتومی چیست؟
سمپاتکتومی به زنجیرههایی از اعصاب در عمق قفسه سینه مربوط میشود که بهطور مداوم فعال هستند و بخشی از سیستم عصبی سمپاتیک بدن را تشکیل میدهند. این سیستم مسئول برخی واکنشهای غیرارادی بدن است. در جراحی سمپاتکتومی توراسیک، جراح با قطع یا برداشتن این زنجیرههای عصبی، از انتقال سیگنالهای عصبی جلوگیری میکند تا علائم مرتبط با فعالیت بیشازحد این اعصاب کاهش یابد.
جراحی سمپاتکتومی چگونه انجام میشود؟
در میان جراحان درباره جزئیات انجام جراحی سمپاتکتومی اختلافنظرهایی وجود دارد، اما در اغلب موارد این عمل به روش اندوسکوپیک انجام میشود. در این روش، جراح با ایجاد چند برش کوچک در حفره قفسه سینه و بین دندهها، از یک برش دوربین ویدئویی و از برش دیگر ابزارهای جراحی را وارد بدن میکند. این تکنیک با عنوان Endoscopic Thoracic Sympathectomy (ETS) شناخته میشود.
در روش دیگری، بهجای قطع کامل عصب، از ابزارهای تیتانیومی برای کلمپ کردن زنجیره عصبی استفاده میشود. این روش با نام Endoscopic Sympathetic Blockade (ESB) شناخته میشود و هدف آن برگشتپذیر بودن جراحی است. با این حال، این روش معمولاً برگشتپذیری کامل ندارد، زیرا برداشتن کلمپها باید در مدت کوتاهی پس از جراحی اولیه انجام شود و حتی در این شرایط نیز نتیجه بهطور کامل قابل بازگشت نیست.
اعصابی که در این جراحی تحت تأثیر قرار میگیرند، بسته به ناحیه تعریق متفاوت هستند؛ برای تعریق کف دست و زیر بغل معمولاً اعصاب ناحیه سینهای و برای تعریق پا، اعصاب کمری مورد هدف قرار میگیرند.
چه بیمارانی به جراحی سمپاتکتومی توراسیک نیاز دارند؟
جراحی سمپاتکتومی توراسیک معمولاً برای بیمارانی انجام میشود که دچار تعریق غیرطبیعی (هایپرهیدروزیس) در نواحی مانند کف دست، زیر بغل، صورت یا پاها هستند و به درمانهای دارویی پاسخ ندادهاند. این روش یکی از راهکارهای مؤثر برای کنترل تعریق شدید محسوب میشود.
همچنین افرادی که به اختلال رینود یا سردی شدید دست و پا مبتلا هستند، میتوانند کاندیدای این جراحی باشند. در بیماری رینود، بدن نسبت به هوای سرد واکنش شدید نشان میدهد و به دلیل اختلال در عملکرد سیستم عصبی، تغییر رنگ پوست رخ میدهد. علاوه بر این، در برخی موارد برای درمان سرخی غیرعادی پوست، دردهای مزمن و اختلالات مشابه نیز از سمپاتکتومی استفاده میشود.
بهطور کلی، سمپاتکتومی زمانی توصیه میشود که سایر روشهای درمانی و داروها مانند داروهای ضدتعریق مؤثر نباشند. با انجام این جراحی، انتقال سیگنالهای عصبی از مغز به نواحی هدف متوقف شده و در نتیجه تعریق غیرطبیعی یا واکنشهای شدید به تغییر دما کاهش مییابد.
در عمل سمپاتکتومی چه عوارضی ممکن است وجود داشته باشد؟
جراحی سمپاتکتومی توراسیک مانند سایر جراحیها با ریسکهایی همراه است. برخی عوارض عمومی مانند مشکلات قلبی یا تنفسی ممکن است رخ دهد که در اغلب موارد با دارو و تجهیزات پزشکی قابل کنترل هستند. با این حال، آگاهی از عوارض احتمالی برای تصمیمگیری آگاهانه ضروری است.
از مهمترین عوارض احتمالی سمپاتکتومی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
لازم است پیش از انجام این جراحی، بیمار با نظر پزشک متخصص تمامی مزایا و عوارض احتمالی را بهدقت بررسی کند.
کارهایی که باید قبل از عمل سمپاتکتومی انجام داد
پیش از انجام جراحی سمپاتکتومی، لازم است بیمار بهطور کامل توسط تیم درمانی راهنمایی شود و از تمامی شرایط و الزامات قبل از عمل آگاه باشد. توصیه میشود در جلسات مشاوره، تمامی نکات مرتبط با جراحی، مراقبتها و محدودیتها بهطور شفاف توضیح داده شود.
همانند سایر جراحیها، پیش از سمپاتکتومی توراسیک مجموعهای از آزمایشها و معاینات برای بررسی سلامت عمومی فرد انجام میشود. این بررسیها شامل ارزیابی وضعیت قلب، تنفس، جریان خون و انجام آزمایشهای تشخیصی لازم است تا از آمادگی جسمی بیمار اطمینان حاصل شود. معمولاً پیش از عمل، جلساتی برای توضیح نحوه انجام جراحی، عوارض احتمالی، میزان موفقیت و روند بهبودی برگزار میشود و بیمار میتواند تمامی سؤالات خود را مطرح کند.
پس از تکمیل مراحل ارزیابی و آمادگی، از بیمار خواسته میشود رضایتنامه جراحی را مطالعه و امضا کند. توصیه میشود متن رضایتنامه با دقت کامل بررسی شود و در صورت وجود هرگونه ابهام یا سؤال، پیش از امضا حتماً از تیم پزشکی توضیح خواسته شود.
چه مواردی را باید مدنظر قرار دهید؟
پیش از انجام جراحی سمپاتکتومی، لازم است اطلاعات پزشکی خود را بهطور کامل در اختیار تیم درمان قرار دهید. در صورتی که به داروی خاصی حساسیت دارید یا سابقه آلرژی دارویی و جراحی دارید، حتماً پزشک را مطلع کنید. همچنین اگر هر نوع دارویی (با نسخه یا بدون نسخه)، مکمل مصرف میکنید، باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، اطلاعرسانی به پزشک ضروری است.
در صورتی که سابقه خونریزی دارید یا داروهای مرتبط با انعقاد خون مانند رقیقکنندهها، آسپرین و داروهای مشابه مصرف میکنید، حتماً این موضوع را با تیم پزشکی در میان بگذارید. ممکن است بنا به نظر پزشک، لازم باشد مصرف برخی داروها پیش از جراحی بهطور موقت قطع شود.
همچنین اگر سیگار مصرف میکنید، توصیه میشود پیش از جراحی و تا حد امکان در اسرع وقت مصرف آن را متوقف کنید. سیگار میتواند روند جراحی، بههوش آمدن پس از عمل و نتیجه نهایی درمان را تحت تأثیر منفی قرار دهد.
پس از سمپاتکتومی چه اتفاقی میافتد؟
پس از انجام جراحی سمپاتکتومی توراسیک، بیمار به اتاق ریکاوری منتقل میشود و بسته به نوع بیهوشی و شرایط عمل، برای مدتی تحت نظر قرار میگیرد. پس از بازگشت علائم حیاتی مانند تنفس، گردش خون و سطح هوشیاری به وضعیت طبیعی، بیمار به بخش عمومی منتقل میشود. در بسیاری از موارد، ترخیص یک روز پس از جراحی انجام میگیرد.
نحوه شروع رژیم غذایی، مصرف داروها و استفاده از مسکنها باید طبق نظر پزشک باشد. توصیه میشود حداقل تا دو هفته از رفتن به استخر و بلند کردن اجسام سنگین خودداری شود. اغلب بیماران میتوانند حدود یک هفته پس از عمل به فعالیتهای روزمره و محل کار بازگردند.
در مجموع، سمپاتکتومی یک روش درمانی تخصصی و مؤثر برای بیمارانی است که به تعریق شدید یا برخی اختلالات عصبی و عروقی مبتلا هستند و به درمانهای غیرجراحی پاسخ مناسبی ندادهاند. آشنایی با نحوه انجام جراحی، مزایا، عوارض احتمالی و مراقبتهای قبل و بعد از عمل، نقش مهمی در تصمیمگیری آگاهانه بیماران دارد. انتخاب این روش باید پس از بررسی کامل شرایط فرد و با نظر پزشک متخصص انجام شود تا بهترین نتیجه درمانی با کمترین عارضه حاصل شود.
وبلاگ درمان کمردرد با رادیوفرکوئنسی (RF/RFA)؛ از انتخاب بیمار تا نتیجه
